Stop schulden en schaf om te beginnen het leenstelsel af

Het leenstelsel jaagt jonge mensen in de schulden en moet alleen al daarom worden afgeschaft, vindt Joop Lahaise, hoofdredacteur van MUG Magazine

0
290

Geen mooier tijd dan verkiezingstijd, wanneer politieke partijen de kiezer weer gouden bergen beloven. Met nog een paar weken tot de PS-verkiezingen – indirect ook de Eerste Kamer, zie de maart-editie van MUG Magazine – roepen regeringspartijen CDA en ChristenUnie (CU) dat ze van het studieleenstelsel af willen. Ze willen de oude basisbeurs terug. Dat is een uitstekend plan, om de redenen die CDA en CU aanvoeren en bovenal omdat het leenstelsel pervers is: het stuurt jonge mensen met zware schulden de maatschappij in. En dat terwijl schulden volksziekte nr. 1 zijn.

CU vindt overigens al langer dat het leenstelsel niet deugt. Haar bezwaar: Het verplicht lenen zet studenten te veel onder druk, ze durven niet op kamers, benutten hun studietijd niet optimaal, ontplooien zich minder.

Daar zijn nog wat voor de hand liggende argumenten bij te plaatsen. Het leenstelsel stimuleert jongeren voor studierichtingen te kiezen met de meeste kans op een dik betaalde baan. Dat gaat vanzelfsprekend ten koste van studierichtingen die geen snelle rijkdom beloven zoals talenstudies. De Vrij Universiteit heeft de studie Nederlandse Taal- en Letterkunde al moeten afschaffen bij gebrek aan studenten.

Er is ook een ethisch argument: het leenstelsel kweekt egoïsten. De filosofie (nog zo’n studie waar geen droog brood mee valt te verdienen) achter het stelsel is immers dat de student vooral in zichzelf investeert, in zijn of haar welvarende toekomst, waarin het terugbetalen van de studieschuld een peuleschil zal zijn. Dat laatste is vaak niet zo. Los daarvan is die ‘rechtvaardiging’ van het leenstelsel volledig gebaseerd op het profijtbeginsel. Ze gaat voorbij aan het idee dat studeren van algemeen belang is. We hebben onze artsen, juristen, ingenieurs, it- en ai-specialisten, fysici, taalkundigen, sociologen, filosofen, historici enzovoort keihard nodig. Investeren in studenten is investeren in ons allen.

Niet alleen de calculerende, zich in de schulden stekende student leert vooral aan zichzelf te denken. De studielening zou weleens kunnen bijdragen aan versterking van het wij-zij-denken, vergroting van de kloof tussen ‘het volk’ en de ‘gestudeerde elite’ en daarmee versterking van het anti-intellectualisme in rechts-populistische hoek.

Jongeren beginnen een studie vaak uit idealisme, en natuurlijk uit interesse. Een maatschappij die jongeren dat idealisme ontneemt en ze leert alleen aan zichzelf te denken bouwt aan een nare, egocentrische maatschappij.

Het leenstelsel staat ook nog eens haaks op alle grote woorden van politici over kenniseconomie, niet zonder diploma de maatschappij in, verheffing en gelijke kansen. Er zijn aanwijzingen dat vooral jongeren uit gezinnen die het toch al niet breed hebben, en die extra huiverig zijn zich in de schulden te steken, voortijdig afhaken omdat ze zo’n dure studielening niet aandurven. Ook het risico op studieuitval speelt hierin mee.

Bouw aan je toekomst, steek je in de schulden!

En is meer aan de hand. Een op de zes Nederlanders heeft schulden. Een half miljoen heeft ronduit problematische schulden. En dan vragen wij jongeren om zich al vanaf hun achttiende in de schulden te steken om een mbo-, hbo- of wo-opleiding te kunnen volgen. Dat is de waanzin ten top.

Maar hoe zit het dan met kinderen van ouders die rijk zijn? En is het dan niet eerlijk om van studenten te vragen iets af te dragen van hun latere stevige inkomens als pakweg chirurg, notaris, CEO of Kamerlid? Jazeker, maar dat kan heel effectief via de inkomsten- en vermogensbelasting. En via die weg – dus gewoon hogere belastingen voor wie fors verdient en/of vermogen heeft vergaard – kun je rijke ouders ook laten meebetalen aan het ‘zakcentjes van de overheid’ dat de basisbeurs voor hun kroost is.

Is dit dus een stemadvies voor CDA of CU? Nee, om te beginnen niet omdat geen van beide partijen op de bres staan om de hogere inkomens en vermogende christenbroeders op te zadelen met hogere belastingen, terwijl ze dondersgoed weten dat het studiegeld ergens vandaan moet komen. Ook heb ik het schuldenargument nog niet gehoord in hun pleidooi om het leenstelsel aan te pakken. En niet onbelangrijk, beide regeringspartijen lijken niet van plan nu al, nu ze aan de macht zijn en dit kabinet het economisch tij mee heeft, een nieuw stelsel voor te bereiden. Dat vinden ze iets voor een volgende regeerperiode. Dikke kans dat het dan alweer crisis en dus bezuinigingstijd is. Overigens brengt MUG Magazine nooit een stemadvies uit, behalve de raad ‘gebruik je stem verstandig’.

Joop Lahaise
Hoofdredacteur MUG Magazine

 

advertentie Regenboog Groep

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here