‘Pak de overheid aan, niet de rechtsbijstand’

In Het Betoog geven deskundigen hun visie op maatschappelijke ontwikkelingen en actualiteiten die vooral mensen met een smalle beurs raken. Advocaat en MUG-bestuurslid Ivo Rigter maakt zich kwaad over de plannen van minister Dekker om de gang naar de rechter te bemoeilijken. Dat raakt vooral Nederlanders met een smalle portemonnee.

0
385

MUG-lezers met een juridisch probleem en een smalle beurs hebben er misschien wel eens een beroep op moeten doen: een advocaat wiens salaris deels wordt vergoed door de overheid, de gesubsidieerde rechtsbijstand. Als de plannen van minister Dekker voor Rechtsbescherming doorgaan, is die mogelijkheid niet langer gegarandeerd.

‘Ook voor minder draagkrachtigen moet de toegang tot het recht gewaarborgd zijn. In Nederland hebben we daarom een stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand.’ Dit zijn de op zich wijze woorden van VVD-minister Dekker. Toch zit juist die gesubsidieerde rechtsbijstand hem niet lekker. De kosten van dit stelsel zijn naar zijn mening namelijk zodanig gestegen dat het niet langer ‘toekomstbestendig’ is en ‘dus aan een grondige herziening toe’. Het moet laagdrempeliger en effectiever, minder juridisch ook. Zijn plannen daartoe heeft hij recent aan de Tweede Kamer gepresenteerd. Voor u als rechtzoekende zullen die slecht uitpakken.

Volgens de plannen bepalen niet uzelf en uw advocaat, maar een nieuwe overheidsinstantie of u baat heeft bij een juridische procedure. Alleen bij groen licht heeft u nog recht op gesubsidieerde rechtsbijstand. Kennelijk zijn u en uw advocaat niet in staat te beoordelen wat in uw belang is. Dit is niet onderbouwd en het is betuttelend. Bovendien wordt hiermee de toegang tot het recht belemmerd in plaats van laagdrempeliger gemaakt.

De minister vindt dat de rechtzoekende zich meer bewust moet worden van de kosten van een juridische procedure. Dit om onnodige procedures te voorkomen. Daarom koppelt de minister de eigen bijdrage aan de kosten van de procedure. Het kan niet anders dan dat de eigen bijdragen daardoor fors zullen stijgen.

Het pronkstuk van de plannen is dat de gefinancierde rechtsbijstand wordt aanbesteed, geprivatiseerd dus. Hiermee laat de minister het garanderen van een grondrecht over aan de markt. Een slecht idee, met een hoogst onzekere uitkomst. Bovendien is aanbesteding al eerder in opdracht van het ministerie onderzocht en wegens te veel bezwaren verworpen.

De nadelen van de voorgestelde wijzigingen zijn duidelijk: voor de rechtzoekende wordt de toegang tot het recht moeilijker en duurder. De voordelen (vooral bezuiniging) zijn daarentegen op zijn best onzeker. Het kabinet zelf oordeelde dat het huidige stelsel op hoofdlijnen goed functioneert. Waarom het dan volledig op de schop moet, maakt minister Dekker niet duidelijk.

De afgelopen jaren hebben we meer megalomane overheidsprojecten gezien. Denk aan privatisering van de zorg en aan passend onderwijs. Alles moest anders en vooral goedkoper. Nu zitten we met de gebakken peren, terwijl van bezuinigingen geen sprake is. Ook in de plannen voor stelselwijziging van de gefinancierde rechtsbijstand lijkt de minister het kind met het badwater weg te gooien. En dat terwijl meer dan de helft van de juridische procedures zaken zijn tegen de overheid zelf. Dekker weet ook waarom: de overheid is formalistisch, star en communiceert slecht. De Orde van Advocaten schreef daarom aan de Tweede Kamer: ‘Goede rechtsbijstand en toegang tot de rechter is meer dan ooit van wezenlijk belang voor rechtzoekenden om op te komen tegen deze machtige en vaak starre overheid.’

Dat de minister van plan is is om meer in te zetten op informelere procedures en betere communicatie met burgers, is dus op zich prima. Dat is een goed idee en vermindert mogelijk het aantal rechtszaken. Laten we de effecten daarvan afwachten, alvorens een goed functionerend stelsel van gefinancierde rechtsbijstand tot de bodem af te breken.

Mr. Ivo Rigter is strafpleiter bij BRL Advocaten
en bestuurslid van stichting BBU/MUG Magazine

advertentie Regenboog Groep

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here